जापानमा बस्ने र काम गर्ने अनुभव

迷惑（めいわく）をかける。
अरूलाई असुविधा दिनु

वयस्क भएर समाजमा काम गर्न निस्केका जापानीहरूलाई सबैभन्दा पहिले सिकाइने र उनीहरूले सधैँ मनमा राख्ने कुरा हो अरूलाई असुविधा नदिनु। 他人（たにん）に迷惑（めいわく）をかけないこと।

यो कुरा दैनिक जीवनदेखि कामसम्म सबैतिर लागू हुन्छ।
पक्कै पनि कहिलेकाहीँ ढीट, घमण्डी मान्छेहरू पनि हुन्छन्, र उनीहरू सधैँ जापानी टिभी, पत्रपत्रिकामा चर्चाको विषय बन्छन्।
जापान काम गर्न आउने धेरैजसो मान्छे जापान रूढिवादी, जिद्दी छ भन्छन्, तर यदि भियतनाम जापानजस्तै विकसित भयो र Bangladesh, अफ्रिका …आदि देशका मान्छेहरू भियतनाममा काम गर्न आए भने, उनीहरूले भियतनामको नियम, चलनचल्ती मान्नुपर्छ कि भियतनाममा पनि आफ्नै चलनचल्तीअनुसार मनलाग्दी व्यवहार गर्दा केही फरक पर्दैन ?!
郷（ごう）に入（い）っては郷（ごう）に従（したが）え जस्तो देश, उस्तै भेष

जापान अनगिन्ती नियम, कानुन, मापदण्ड भएको अत्यन्तै कडा देश हो। र वास्तवमा उनीहरूले धेरै कुरा हटाइसकेका वा सरल बनाइसकेका छन्।
जापान टापु राष्ट्र भए पनि पुरानो जमानाजस्तो बन्द र बाहिरी संसारसँग सम्पर्क नराख्ने देश अब होइन। सन् 1945 मा जापान युद्धमा हारेको बेलालाई आधार मान्ने हो भने पनि जापान 50 वर्षभन्दा बढी समयदेखि अमेरिकासँगै हिँडिरहेको छ। संसारमा आधुनिक, नयाँ, महँगो भनिने कुनै पनि चीज जापानमा नभएको छैन।

जापानले कहिलेकाहीँ Karaoke, Sony Walkman, Game Nintendo..आदि मार्फत विश्वको प्रचलनको नेतृत्व समेत गरेको छ
यो भन्नुको अर्थ, जापान बन्द जस्तो देखिए पनि वास्तवमा त्यस्तो छैन भनेर तपाईंहरूलाई बुझाउनु हो। जापानी युवाहरू धेरै जम्मा हुने Harajuku, Akihabara,Shibuya,Shinjuku…आदि ठाउँमा गएर तपाईंहरूले यो कुरा सजिलै अनुभव गर्न सक्नुहुन्छ।

तपाईंले पहिले कहिल्यै नदेखेका अत्यन्तै अनौठा चीजहरू देखेर तपाईं छक्क पर्न सक्नुहुन्छ।
मैले यो कुरा भन्नुको उद्देश्य जापान र जापानी मान्छेलाई हेर्ने धेरै कोण छन् भनेर प्रमाणित गर्नु मात्र हो। सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा तपाईं त्यसलाई कुन कोणबाट हेर्दै हुनुहुन्छ ? कुन आँखाले ?! र त्यसलाई कहाँ राख्नुहुन्छ ?
यहाँ “जस्तो देश, उस्तै भेष” भनेको जापान देश वा जापानी मान्छे होइन, तपाईं बसिरहेको र काम गरिरहेको ठाउँ नै हो। त्यो Tokyo केन्द्रबाट रेलमा करिब 30 मिनेटको दूरीमा हुन सक्छ, वा Hokkaido को Abashiri, Kitami..आदिजस्ता टाढाको दुर्गम क्षेत्र पनि हुन सक्छ।

त्यसो भए तपाईंले जापान, जापानी मान्छेलाई घृणा गर्नु ठीक हो त ?! किनकि त्यसको यससँग कुनै सम्बन्ध नै छैन !
घृणा गर्नुको सट्टा (जुन कुनै न कुनै रूपमा डर व्यक्त गर्नु पनि हो) तपाईंले त्यसलाई जित्नुपर्छ। किनकि जितेर मात्र तपाईं ढुक्क हुन सक्नुहुन्छ, र त्यही नै तपाईं साँच्चै परिपक्व र साहसी बन्दै हुनुहुन्छ भन्ने प्रमाण हो। (घृणा गरेर के गर्न सकिन्छ र साथीहरू ?! यो कुरा मैले धेरै पटक भनिसकेँ। भियतनाम आएको कुनै कम्बोडियाली केटाले भियतनामलाई घृणा गर्छ भने ऊ बरु झोला बोकेर कम्बोडिया नै फर्कनु राम्रो, किनकि अहिले होस् वा पछि, ऊ कहिल्यै शान्त हुँदैन)

कसरी जित्ने त ?!
जापानी भाषा राम्रो हुनुपर्छ। भाषा राम्रो नभएकाले बोल्न डराइन्छ, कुराकानी गरिँदैन वा गलत बोलेर गलतफहमी हुन्छ।
सबैलाई त्यस्तै हुन्छ। सुरुमा कमजोर हुन्छ, केही आउँदैन। मिहिनेत गरेर पढ्यो, अभ्यास गर्‍यो भने राम्रो भइन्छ। धैर्य मात्र चाहिन्छ, किनकि जापानी भाषा जापानी मान्छेभन्दा पनि कठिन छ; यो कुनै एउटा विषयमा सीमित नभई अत्यन्तै फराकिलो र अन्तहीन छ।
सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा मनोवृत्ति हो। काम र जीवनमा तपाईंको सकारात्मक मनोवृत्ति।

काममा धेरैजसो बेला काम भन्दा पनि मान्छेसँगको सम्बन्ध र कुराकानी नै मुख्य हुन्छ। हामी भियतनामीहरू आफैँ प्रशंसा मात्र मन पराउँछौँ, कसैले केही भनेको वा आलोचना गरेको मन पराउँदैनौँ। तर केही जापानीहरू सधैँ आलोचना गरिरहन्छन्। तपाईंले जति नै मिहिनेत गरे पनि तपाईंले गरेको कुनै पनि कामबाट उनीहरू कहिल्यै सन्तुष्ट नहुने जस्ता देखिन्छन्।

तर मैले भनेझैँ, तपाईंहरूले सकारात्मक मनोवृत्ति कायम राख्नुपर्छ, भावनालाई केही पन्छाउनुपर्छ। सधैँ सम्झनुहोस्, हामी काम गर्न जान्छौँ भने कसैलाई सन्तुष्ट पार्नुपर्छ। कम्पनीले पनि ग्राहकलाई सन्तुष्ट पार्ने सेवा वा उत्पादन दिनुपर्छ। तब मात्र बिक्री हुन्छ, तलब दिने पैसा हुन्छ। आजको जमानामा ग्राहकहरू पनि सजिलै सन्तुष्ट हुँदैनन्। र जापान त्यस्तै हो !

जापानी ग्राहकले लगातार गाली गरिरहेको र कर्मचारीले हतार-हतार माफी मागिरहेको, माफी माग्नबाहेक केही गर्न नसकेको दृश्य तपाईंहरूलाई अनौठो लाग्न सक्छ।
त्यो फिल्ममा मात्र देखिने दृश्य होइन। बरु जापानको कुनै न कुनै ठाउँमा भइरहेको पूर्ण सत्य हो।

त्यसैले यो सहनशीलता हो। र यही कुरा महत्त्वपूर्ण छ। किनकि तपाईंहरूले दैनिक गर्ने काम त स्वाभाविक हो, तर गाली सहेर पनि सधैँ काम पूरा गर्नु र सकारात्मक मनोवृत्ति कायम राख्नु—यही नै जापानीहरूलाई जित्ने पहिलो साँचो हो।

काममा अभ्यस्त भएपछि तपाईंहरू आफ्नो काम आफैँ मिलाएर अघि बढाउन सक्नुहुन्छ। तर पनि, सधैँ जापानीलाई एक पटक भन्नैपर्छ (उनीहरू हाकिम होऊन् वा सहकर्मी, जे भए पनि)

सधैँ ठूलो स्वरमा अभिवादन गर्नुहोस् र सधैँ धन्यवाद, आभार व्यक्त गर्नुहोस्
केही मान्छेलाई तपाईंले अभिवादन गर्दा उनीहरूले फर्केर अभिवादन गर्दैनन् वा बेवास्ता गर्छन्…केही फरक पर्दैन ! मैले माथि तपाईंहरूलाई के भनेको थिएँ ?!
सधैँ सकारात्मक मनोवृत्ति राख्नुहोस्। आफू आफैँ हुनुपर्छ, हामी त उनीहरूलाई जित्दै छौँ नि। उनीहरूको प्रतिक्रियाले किन सजिलै …निराश हुने ?! र ढुक्क भएर अभिवादन गरिरहनुहोस् है। पक्कै पनि उनीहरूलाई असहज लाग्छ र फर्केर अभिवादन गर्छन्।

काम गरेपछि गल्ती हुनु निश्चित छ। तपाईंहरूले त्यसलाई गम्भीरतापूर्वक स्वीकारेर सुधार्नुपर्छ, कुरा टुङ्ग्याउन मात्र गल्ती स्वीकार्ने होइन। हामी भियतनामीहरूमा गल्ती गर्दा प्रायः यस्तो मानसिकता हुन्छ। तपाईंहरूले सम्झनुपर्ने कुरा के हो भने, केही गल्ती स्वीकार्य हुन्छन् र केही बेला गल्ती गर्नै मिल्दैन। त्यसैले हामीले समस्यालाई गम्भीरतापूर्वक स्वीकारेर समाधान र सुधार गर्नुपर्छ
(किनकि एउटै गल्ती बारम्बार दोहोर्‍याउन मिल्दैन)

अँ, पक्कै पनि कोही यस्तो कुरामा रिसाउनुहोला कि जापानीले गल्ती गरेर तपाईंमाथि दोष थुपार्छन्। हिहि, यसमा पनि ढुक्क हुनुहोस् है। स्वीकारिदिनुहोस्, हाकिमले गाली गरे पनि सहिदिनुहोस्। तपाईं ती जापानीभन्दा धेरै साहसी हुनुहुन्छ भनेर प्रमाणित गर्दै हुनुहुन्छ। जापानी कम्पनी यति मूर्ख छैन कि आफ्नो कम्पनीमा के भइरहेको छ थाहा नपाओस्। बस…
सम्झनुहोस्, गल्ती गरेमा इमानदारीपूर्वक माफी माग्नुपर्छ। लुकाउने, ढाकछोप गर्ने प्रयास नगर्नुहोस्, नत्र उनीहरू झनै घृणा गर्छन्।

—
जमघट गरेर खानपिन गर्ने, हल्ला गर्दै गीत गाउने बानी कम गर्नुहोस्।
किन ?! किनकि त्यसले असुविधा दिन्छ।
बिरानो देशमा दाजुभाइ, साथीभाइ जम्मा भएर भेटघाट गर्नु पक्कै रमाइलो हुन्छ। तर अरूको बारेमा पनि सोच्नुपर्छ; कतिपय कम्पनीले रातभर जमघट गर्न दिँदैनन् (हामी पनि त्यस्तै)। आवतजावत गाह्रो, खर्चिलो, भाषा पनि राम्ररी आउँदैन।
रमाइलोका लागि भनेर कोही टिकट नकाटी रेल चढ्ने, कोही कम्पनीको नियम उल्लङ्घन गर्ने, कोही छात्रावासको नियम उल्लङ्घन गर्ने (हल्ला गर्दै खानपिन) गर्न मिल्दैन। अनि त्यो रमाइलोपछि कसैलाई यो, कसैलाई त्यो समस्या पर्छ। दुर्भाग्य भनिन्छ, तर त्यस्तो हुन सक्छ भन्ने तपाईंहरू आफैँलाई थाहा हुँदाहुँदै कहाँको दुर्भाग्य !
त्यसैले साना कामदेखि ठूला कामसम्म हरेक कुरामा सावधान हुनुपर्छ। किनकि तपाईंहरूमध्ये कसैले पनि अरूको जिम्मा लिन सक्दैन।

—
जुवा नखेल्नुहोस्, नराम्रो र दुष्ट काम नगर्नुहोस्
ऋण तिर्न पैसा कमाउन परदेशमा काम गर्न आएर जुवामा लत बसाउनुभयो भने गरिबी र दासताको बाटो मात्र बाँकी रहन्छ। यसबाट उम्कन सकिँदैन। जुवामा कहिल्यै जित हुँदैन। आज जिते पनि भोलि भिख माग्नुपर्छ; जति हार्यो उति फर्काउन मन लाग्छ, झन् ऋणमा डुबिन्छ र आफ्नो भविष्य र परिवारको आशा सबै नष्ट हुन्छ।

चोरीका सामान, नक्कली सामान किनबेच नगर्नुहोस्। लगानीबिना सामान बेच्ने प्रलोभन जताततै छन्, ती नै चोरीका र नक्कली सामान हुन्। तपाईंहरूले केही मान थप आम्दानी गर्न सक्नुहोला, तर नक्कली सामानले पुस्तालाई नै नष्ट गर्छ र उपभोक्तालाई रोग लगाउँछ।
यो अनैतिक कार्य हो।

—
जुनसुकै अवस्थामा पनि आशावादी, सकारात्मक मनोवृत्ति कायम राख्नुहोस्। सम्झनुहोस्, आफू आफैँ हुनुपर्छ। सजिलै ढल्ने, हार मान्ने नगर्नुहोस्। कठिनाइ सहेर पार गर्नुहोस्, सधैँ सिकेर अघि बढ्नुहोस्, ताकि एक दिन स्वतन्त्र आकाशमा चीलझैँ अग्लो उड्न सकियोस्। त्यो सपना सजिलो छैन, तर त्यो सपना पूरा गर्न सक्ने व्यक्ति पनि तपाईंहरू आफैँ हुनुहुन्छ।
अनि अल्छी गर्नु हुँदैन। किनकि अल्छी बानी बन्छ। र त्यो बानी छोड्न सकिएन भने जापानमा बस्न निकै गाह्रो हुन्छ।

लेखक: It’s Máu Đổ.

थप पढ्नुहोस्: 16 विशेष क्षेत्रका जापानी शब्दावली